کوهنوردی در فصل زمستان

کوهنوردی در فصل زمستان

آغاز فصــل سـرد، بـوی ســفید بـرف و نشاطی که از بارش آن در وجود آدمی می جوشد. بارش برف و سفید پوش شدن شهرهایی که رنگی به رخ ندارند برای همه ما لذت بخش است. برای کوهنوردان، زمستان، نوید فصلی نو در دفتر طبیعت وگام نهادن در شرایطی پر از چالشهای متفاوت است. قله ها و مسیرهایی که در دیگر فصول به راحتی در دسترس قرار می گیرند با پهن شدن چادر سفید برف روی دیگر سکه طبیعت وحشی و زیبای خود را به رخ می کشند. پهنه گسترده برف بر دامان کوهستان سترگ، چون لایه ای از حریر همه جا را پوشانده و برای کوهنوردان حسی مبهم از سرنوشت هرگامی که برمیدارند به همراه دارد و در میان نجوای برف به زیر گامهای گروه، گامی اشتباه یا حرکتی نابجا موجب نشستن ترک بر جبین نقابی در زیر پا یا دل کوه می شود که با غرشی سهمگین به حرکت در می آید.

زمستان فصلی است که به خاطر بارش برف، کاهش شدید دمای محیط و وضعیت جوی متغیر مسیرهای ساده تابستانی را به قله هایی سخت و حتی فنی تبدیل می کند که برای کوهنوردان سهل انگار آبستن حوادث بسیاری است. انسانها از دیرباز دانستند که با تهیه ابزار، ایجاد قوانین و دستورالعملها بر مشکلات پیش رو و ضعفهای خود چیره گردند. ورزش کوهنوردی نیز از این قائده مستثنا نیست. در مطلب پیش رو سعی شده تا با بیان نکاتی هرچند کوچک و رعایت آن در برنامه ها اندکی از احتمال بروز حوادث کم کنیم یا در صورت بروز حادثه با ایجاد آمادگی از تبعات منفی آن بکاهیم و لذتی دو چندان از صعود زمستانی خود ببریم.

زماني كه دمای محیط به زير نقطه انجماد برسد، بخار آب به كريستال تبديل و برف توليد مي شود. سرماي هوا معمولا كريستال هاي پر مانند يا ستاره اي شكل كه سبك ترين نوع كريستال ها هستند، را توليد مي كند. اين كريستال ها با زيبایي و وقاری خاص بر روي زمين مي نشينند. كريستال هاي ستاره اي، زیباترين نوع كريستال ها هستند ولي نوع غالب و معمولي برف نيستند. زمستان علاوه بر ایجاد مناظر بدیع و چشم نواز دنیایی با خصوصیات متفاوت به نسبت دیگر فصول سال برای کوهنوردی ایجاد میکند، مانند ایجاد دیواره های یخی و یخچالها جهت تجربه صعودهایی پر از هیجان و ترشح آدرنالین و یا این نکته که دیگر در برنامه های چند روزه زمستانه در محیطهای پر برف به حمل تعداد زیادی بطری سنگین آب نیازی نیست و به راحتی می توان با آب کردن برف این نیاز را مرتفع نمود. در کنار این مواهب تهدیدات متفاوتی نیز با بارش برف همراه می شوند خطراتی چون بهمن، برف کوری، سرمازدگی، هایپوترمی (کاهش دمای عمومی بدن) و کم آبی. تعجب نکنید درست خواندید کم آبی مشکلی شایع در برنامه های زمستانه بین کوهنوردان کم تجربه است، در زمستان به دلیل دمای کم محیط حس عطش مانند تابستان در شخص ایجاد نمی شود در حالی که با توجه به فعالیت شدید بدنی و تعرق، بدن در حال از دست دادن آب است و ما به خاطر عدم احساس تشنگی به جبران آب از دست رفته بی توجه هستیم و بسیاری از سردردهای بعد از برنامه های زمستانه و خشکی دور لب در روزهای پس از بازگشت از برنامه به همین عامل برمیگردد. باید بدانیم در محیطهای پوشیده از برف مقدار اشعه ماورای بنفش بسیار بیشتر از محیطهای بدون برف است در نتیجه محافظت از پوست ضروری است و به همراه نداشتن عینک مناسب و استاندارد موجب آسیبهای جبران ناپذیر برای چشمها خواهد شد، استفاده از کفش و پوشاک مناسب زمستانه خطر سرمازدگی و هایپوترمی را به میزان چشمگیری کاهش خواهد داد و بی توجهی به البسه مناسب چه بسا عامل مرگ می تواند باشد. باید توجه داشت که شرایط آب و هوا در زمستان بسیار متغییر بوده و نیاز به توجه بیشتر دارد. بهترین روش برای کاهش ریسک بروز خطرات در زمستان یادگیری اصول و روشهای صعود زمستانه و همراه شدن با افراد باتجربه است تا با کسب مهارت و افزایش تجربه، صعودهای با کیفیت بالاتری را به سرانجام برسانیم تهیه ابزار و تجهیزات زمستانه استاندارد شامل کفش زمستانه، کلنگ، کرامپون و دیگر ابزار تخصصی تر که انتخاب آنها بستگی به نوع برنامه دارد می تواند سهم مهمی در ایجاد ایمنی، راحتی و افزایش سطح برنامه داشته باشد.

تمامی نکاتی که در این مطلب گفته شد اشاره به این اصل کلی دارد که هیچ کوهنورد و طبیعت گردی با هدف آسیب به خود یا همراهان خود پای در کوهستان نمی گذارد بلکه سهل انگاری، بی توجهی و توهم دانش عامل اصلی حوادث کوهستان هستند، چنان که جمله ای معروف بین راهنمایان سوئیسی وجود دارد که می گوید: من هيچگاه از اينكه دچار بهمن بشوم ترسي ندارم، مگر آنكه خودم موجب بوجود آوردن آن باشم. پر واضح است که انسان هیچ گاه توانایی کنترل طبیعت و حوادث و عوامل طبیعی را ندارد اما با آموزش صحیح و به کارگیری به موقع آموخته ها می توان از قرارگیری در شرایط خطر آفرین اجتناب و احتمال بروز اشتباه انسانی را کاهش داد. امید است تمامی کوهنوردان به رعایت اصل اول و اساسی کوهنوردی که همانا ایمنی ایمنی ایمنی است همت گمارند و با قراردادن آن در سرلوحه کار خود چیزی به غیر از لذت از کوهستان نصیبشان نشود.

كارگروه فني و آموزش باشگاه آلاله كوهستان