ابزار کوهنوردی

عينك كوهنوردي

امروزه محافظت از چشم مقابل نور شدید آفتاب و اشعه فرابنفش موجود در آن، به عنوان یك ضرورت مطرح می شود و با نازک شدن لایه ازن طی سال های گذشته محافظت از چشم ها در مقابل اشعه فرابنفش به ضرورتی اجتناب ناپذیر تبدیل شده است. همه ما احساس خستگی و كاهش دید در نور شدید آفتاب را تجربه کرده ایم. نور خورشید با معیاری به نام ثابت خورشیدی اندازه گیری می شود. در خارج از جو در اطراف کره زمین ثابت خورشیدی حدود 1370 وات در متر مربع است. وجود اتمسفر موجب جذب 20 درصد این تابش شده اما نباید این نکته را فراموش کرد که هر چقدر ارتفاع ما از سطح دریا بیشتر می شود با توجه به رقیق تر شدن اتمسفر میزان این تابش افزایش می يابد. در نتیجه محافظت از چشم ها در مناطق کوهستانی مخصوصا در زمستان که محیط کوهستان پوشیده از برف است از اهمیت بیشتری برخوردار بوده و نیاز به دقت بیشتری نسبت به محیط شهری دارد. پرتو خورشید دارای چهار طول موج اشعه فرابنفش است که شامل UV-A,B,C و UV-Vacuum است. UVA بیشتر توسط عدسی چشم جذب می شود و در نهایت ضرری برای چشم ندارد. اشعه UVC در لایه ازن جذب شده و به زمین نمی رسد و UV vacuum در خارج از اتمسفر زمین قرار دارد. با توجه به آنچه گفته شد، اشعه ای که باید چشم را از آن مصون نگه داشت پرتو های فرابنفش B است. در اینجا وارد بحث طول موج هر کدام و شرایط و نحوه تاثیر هر یک بر روی پوست و چشم انسان نمی شویم.

دانشمندان بر این باورند که تماس زیاد با اشعه UVB می تواند در مدت طولانی سبب بروز بیماری های برگشت ناپذیر چشمی مانند آب مروارید، آسیب ماکولا ( نقطه تیز بینی چشم) و ناخنک شود. خطر ابتلا به ناخنک در افرادی که در سنین پایین تر در معرض اشعه فرا بنفش بوده اند، کسانی که در بیرون از خانه فعالیت دارند و در معرض نور آفتاب هستند بیشتر از افراد دیگر است. استفاده از عینک های آفتابی  به عنوان یک ضرورت در حفظ سلامت چشم ها توصیه شده است. محافظت چشم در مقابل نور شدید آفتاب و اشعه فرابنفش موجود در آن بسیار مهم است. استفاده از عینک آفتابی مناسب در شرایطی که نور آفتاب شدید است، باعث بهتر شدن دید و پیشگیری از صدمه به عدسی و شبکیه چشم می شود. برف و آب، نور محیط را به طرف چشم منعکس می کنند. بنابراین در محیط هایی مانند ساحل دریا یا هنگام ورزش هایی مانند اسکی و کوهنوردی، نور بیشتری از محیط به طرف چشم منعکس می شود. برف، 85 تا 95 درصد از UV را  منعکس می کند. این بازتاب در مورد آب و زمین حدود 10 درصد است. پس احتمال آسیب چشم  در اثر UV در فصل زمستان بیشتر از دیگر فصول سال بوده و نیاز به توجه بیشتری دارد.

نحوه شناخت عینک آفتابی استاندارد

عینک آفتابی مناسب باید شرایط زیر را داشته باشد:


- از چشمان شما در برابر اشعه فرا بنفش محافظت کند
- از چشمان شما در برابر نور شدید خورشید محافظت کند
- از چشمان شما در برابر نورهای زننده و  خیره  کننده محافظت کند
- وضوح و کنتراست تصویر را بهبود بخشد


هر عینک گران قیمتی را نمی توان استاندارد قلمداد کرد و یک عینک ارزان قیمت و بی کیفیت معمولا مزایای فوق را در اختیار شما قرار نمی دهد، بلکه تنها از شدت نور می کاهد ولی اشعه فرا بنفش را حذف نمی کند.

به عنوان یک اصل بدانید که بهترین رنگ برای عینک های آفتابی، خاکستری و سپس قهوه ای است. این رنگ (خاکستری) شدت نور را در تمامی طیف رنگ به طور یکسان کم می کند و کمترین اختلال را در دید رنگی ما ایجاد می کند. این عدسی ها  نور منعکس شده از سطوح درخشان را جذب می کنند. عینک های با رنگ قهوه ای و کهربایی علاوه بر جذب بهتر نور آبی و فرکانس های بالا، اشعه فرا بنفش را هم بیشتر جذب می کنند. البته استفاده از عدسی با رنگ خاکستری تیره (سیاه) بین کوهنوردان از محبوبیت بیشتر برخوردار است.

پوشش عدسی

پوشش فرابنفش: این پوشش اجازه عبور اشعه فرا بنفش را تا طول موج 400 نانومتر نمی دهد.

پوشش آینه ای: این پوشش، عدسی عینک آفتابی را به آینه شبیه می کند و به همین نام نیز مرسوم است. این شیشه های آیینه ای با انعکاس بعضی پرتو های نور، باعث محافظت از چشم می شوند. این پوشش که درصد بیشتری از نور را بازتاب و یا جذب می کند و در ارتفاعات و محیط های برفی مناسب است.

پوشش پولاریزه: امواج نورانی که از خورشید یا هر منبع نوری دیگر متصاعد می شوند، در تمامی جهات ارتعاش دارند. زمانی که نور از یک سطح عبور می کند یا از آن منعکس می شود، وضعیت ارتعاشات تغییر می کند. به نوری که ارتعاشات آن فقط در یک جهت خاص است، نور پولاریزه می گوییم. زمانی که به یک دریاچه یا سطح برفی نگاه می کنید، احساس می کنید که سطح می درخشد. چون سطح آب و برف مانند یک فیلتر پولاریزه عمل می کنند و اجازه نمی دهند بخشی از نور که ارتعاشی هم جهت با آرایش مولكولي آن دارد عبور کند. این همان بخشی از نور است که منعکس می شود و مانع دیده شدن اشیای درون آب یا یخ می شود. حتی اگر زلال باشند. وقتی یک فیلتر پولاریزه در برابر نور قرار داده شود، فقط بخشی از نور که با آن هم جهت نیست می تواند از آن عبور کند و باقی نور جذب می شود. به این ترتیب نور پولاریزه می گردد. بنابراین عدسی های پولاریزه یا یک قطبی طوری تنظیم می شوند که امواج انعکاسی افقی را حذف می کنند و به شما اجازه می دهد به سطوحی مانند آب، یخ و برف نگاه کنید.

پوشش سایه روشن: رنگ عدسی های سایه روشن از بالا به پایین و یا از پایین به بالا یا از وسط تغییر می کند و در واقع سایه روشن می شود. (عینک های دارای این نوع عدسی مناسب فعالیت کوهنوردی نیستند)

جنس و طرح فریم یا قاب عینک

فریم عینک آفتابی از جنس پلاستیک، فلز یا سایر آلیاژهای فلزی ساخته می شود. فریم های پلاستیکی معمولا به دلیل سبکی و قابلیت ارتجاع، در عینک های ورزشی استفاده می شوند. این عینک ها در برابر فشار به جای اینکه بشکنند، خم می شوند به علاوه قابلیت خم شدن این عینک ها موجب می شود که بهتر روی صورت بنشینند. در هنگام انتخاب عینک کوهنوردی به این نکته توجه نمایید که عدسی عینک از قسمت جانبی نیز از ورود نور به چشم ها ممانعت نماید. قسمت انتهای دسته عینک آفتابی که روی گوش و بخشی از آن روی بینی قرار می گیرد، از جنس پلاستیک است تا قرارگیری بهتری داشته باشد و موجب آزار پوست نشود. انتهای دسته اغلب عینک های آفتابی به پشت گوش خم می شود ولی بعضی انواع مستقیم اند و در آخر استفاده از بندک موجب جلوگیری از سقوط و آسیب به عینک می شود.